A+
A
A-
Mündəricat Əsas səhifə nur-az.com
Kitabın adı: İSLAM VƏ YENİ DÜNYA
Müəllif:
Naşir:
Çap tarixi:
Səhifələrin sayı:
Çap növbəsi:
Tirajı:
Geri   İrəli


Bu gün təkfirçilərə qoşulanlar arasında fərqli prixoloji və ictimai maraqla addım atan insanlar var. Təkfirçilərə qoşulanlara pul verilir. Biz inkar edə bilmərik ki, müasir dünyada maliyyə çətinliyi çəkən insanlar kifayət qədərdir. Pakistandan bir qrup götürüblər ki, bu qrupun işi intihar əməliyyatlarıdır. Onlardan soruşulanda ki, nə üçün bu işi görürsünüz, cavab verirlər ki, bizə pul lazımdır. Təkfirçilərə qoşulan hər bir şəxs ən azı öz ailəsini dolandıra bilir. Bəzilərinin düşüncə tərzi belədir ki, bütün ailənin məhv olmasındansa bir nəfərin məhv olması məqsədə uyğundur. Demək, təkfirçiliyə marağın bir səbəbi iqtisadi çətinlikdir. Demək, təkfirçilərə qoşulanlar arasında həm ideoloji maraqla gələnlər, həm də iqtisadi problemini həll etmək istəyənlər var.

Bunu da qeyd edək ki, dünya imperializmi və beynəlxalq sionizm işsiz oturmayıb. İmperializm və sionizmin qlobal layihələri var və bu layihələri həyata keçirən qüvvələrə ehtiyac duyulur. İstismarçı qüvvələrin əsas məqsədlərindən biri onlara mane olan İslam birliyini parçalamaqdır. Onlar belə bir qrupu həvəslə himayə edirlər. İŞİD meydana çıxan kimi biz İsrailin dəstəklərinə şahid olduq. Qərb və Amerika müxtəlif zamanlarda təkfirçiləri dəstəkləyirlər. Onlar işin başlanğıcında Ən-Nüsrə və İŞİD-ə müxalif deyildilər. Təkfirçilər Bəşar Əsəd dövləti və İraqa qarşı vuruşanda Qərb və Amerikadan güclü dəstək alırdı. Sonradan şahid oldular ki, bu cinayətkarlar kimsəyə fərq qoymur. Məcbur oldular ki, öz müxalifətçiliklərini elan etsinlər. Amma bu gün təkcə Amerika və müttəfiqləri təkfirçiləri silahlandırmasa onlar qısa bir müddətdə səhnədən çıxar. Demək, silahlandırma davam edir. Aydın olur ki, istənilən bir şəraitdə ABŞ və müttəfiqləri təkfirçilərə yardım edir.

 

Mehr: Siz ağıl və məntiqə zidd hərəkətlərdən danışdınız. Demək, İŞİD əməliyyatçıdır. Gənclərin bu qrupa cəlb olunmasının səbəbi məhz bu ola bilməzmi?

 

Doktor Xosrovpənah: Təbii ki, bəzi gənclər İŞİD-in İslamçılıq iddialarına aldanaraq bu qrupa qoşulur. Əgər bir gənc məqsədə doğru hərəkətdə qəddarlığı qəbul edirsə İŞİD-i də qəbul edir.

Onlar insanları diri-diri yandırır, qadınları əsir götürür, ilkin İslam dövründəki kimi quldarlıqla məşğul olur. Təbii ki, bu xarakterdə olan insanlar həvəslə təkfirçilərə qoşulur. Amma deyə bilmərik ki, təkfirçilərə qoşulanların əksəriyyəti İslam dərdi çəkir. Təkfirçiliyə marağın səbəbləri çeşidlidir.

 

Mehr: Hazırkı əsrdə İslam alimləri bu radikal cərəyana qarşı bir iş görə bilirlərmi?

 

Doktor Xosrovpənah: Mən inanıram ki, Qərbin İŞİD-i dəstəkləməsinin səbəbi İslamın Qərb ölkələrində sürətlə yayılması oldu. Onlar şahid oldular ki, yerli xalq müsəlmanlaşır. Bir çox Avropa və Amerika şəhərlərində məscid yox idi. Amma bu gün kilsələrdə sükut hakim ikən məscidlərdə izdiham yaranır. Hətta müxtəlif obyektləri alıb məscid yaradanlar var. Qərb gördü ki, İslam haqqında mənfi təsəvvür yaratmadan öz xalqını bu əqidədən çəkindirə bilməyəcək. Ona görə də təkfirçiliyə, o cümlədən İŞİD-ə yardım göstərdilər. Məqsədləri xalqlarına İslamı təkfirçilərin simasında təqdim etmək idi. İslamafobiya nə qədər güclü olarsa, Qərbin maraqları da təmin edilər.

Hövzə və universitet alimləri, müsəlman və qeyri-müsəlman alimlər dünyaya göstərməlidirlər ki, ilahi dinlər düşüncə və məntiq dinidir. Dinlərin məqsədi iman və düçüncəni birləşdirməkdir. Alimlərin ilkin vəzifəsi bu nöqtəni işıqlandırmaqdır. Əgər müxtəlif ideologiyaları nəzərdən keçirsək şahid olarıq ki, İslam yeganə dindir ki, onda qəddarlığa yer yoxdur. Daha humanist tanınan buddizimdə kifayət qədər amansızlıq elementləri var. Biz bunu Miyanmarda gördük. Miyanmarda buddistlər müsəlmanları diri-diri yandırırdılar. Amma müsəlmanların bu işi gördüyünə yalnız təkfirçilərin simasında şahid oluruq. Biz məsihilikdə də amansızlıq əlamətləri görmüşük. Villi Dorant da mədəniyyət tarixindən yazarkən qeyd edir ki, məsihilərin müxalif əqidəli insanları diri-diri yandırması hadisələri olub. İslam alimləri sübuta yetirməlidir ki, İslam azğın və qəddar təkfirçiliyi qəbul etmir, ağıldan kənar addımlara qarşıdır.

İlahi dinlərin gəlişində məqsəd insanların sülh şəraitində yaşamasıdır. İslam gəlib ki, ağıl və məntiqə meydan açılsın. Din qılınc altında qəbul etdirilən əqidə deyil. Bir insanın əqidəsində mərifət yoxsa, dəyər də yoxdur. Bu sahədə alimlərin rolu böyükdür. Amma bunu da qeyd edək ki, təkcə müzakirələr konfranslar bəs etmir. Biz müxtəlif informasiya vasitələrində həqiqi İslamı tanıtdırmalıyıq. Müxtəlif seriyallar, sənədli filmlər, incəsənət sahələri vasitəsi ilə həqiqi dini dünyaya çatdırmaq lazımdır. Bu gün təkfirçiliyin təbliğatının mində biri bizim tərəfimizdən icra olunurmu?! Hətta Hollivudun Nuh və həzrəti İsa barədə çəkdiyi filmlərdə amansızlıq yer alıb. Bu isə ağıl və məntiqə ziddir. Bugünki təbliğat vasitələri dinin həqiqi simasını məsx etməklə məşğuldur.

Müxtəlif yollarla o cümlədən informasiya texnologiyalarının köməyi ilə həqiqi dini, ağıl və məntiq dinini dünyaya tanıtdırmalıyıq. Bu sahədə fəaliyyətlərimizi gücləndirsək ən azı dünya İŞİD-in həqiqi simasını görər. Çoxları yanlış informasiya sayəsində İŞİD-i ideoloji bir cəryan kimi qəbul edir. Amma dünya başa düşəndə ki, bu cəryanın kökü cəhalətdir, ona qarşı olacaq. Əlbəttə ki bu gün də dünya təkfirçiliyə qarşıdır. Demək informasiya şəbəkələrində alimlərin fəaliyyətlərinə ehtiyac artıb.

 

Mehr: Bizim fiqh və kəlam təkfirçilik düşüncəsinin cəmiyyətdə formalaşmasına icazə verirmi? Əgər belə bir hadisə baş versə harada baş verə bilər?

 

Doktor Xosrovpənah: Mən söhbətin əvvəlində işarə etdim ki, əgər imandan ağılı çıxsaq iman amansızlığa səbəb ola bilər. Ağıl da belədir. Ağıldan imanı çıxdıqda qəddarlığa yol açılır. Ağıl şiə məktəbində bünövrə etiqadlardandır. Çünki şiəliyin cövhəri imamətdir, imamət isə ağıl və məntiqə yer verir. Biz iman və ağıl arasında rabitəni qorumalıyıq. Nə edək ki, bizim də aralarımızda əxbarçılar, ifratçılar tapılır. Bu gün şiələr arasında da ağılı dəlil olaraq zəif sayanlar var. Bu səbəb olur ki, fəlsəfəyə qarşı ikrah yaransın. Molla Sədra kimi bir şəxsin təkfir olunması elə belə baxışlarla əlaqəlidir. Əgər təkfirçilik davam etsə bizim aramızdakı təkfirçilərin də artması mümkündür. Amma hələ ki belə bir hadisə baş verməyib. Təəssüf ki, təhlükə var.

Bəzən elə adamlar tapılır ki, İslam inqilabı ilə müxalifət bəhanəsi ilə fəlsəfə və düşüncə ilə mübarizəyə qalxır. Bəziləri sünnə əhli ilə müxalifət adı altında ağla qarşı çıxaraq şiəliyi zəiflədir. İslam inqilabı şiə və sünnilərin vəhdətinə yol açan inqilabdır. Amma aramızdakı təkfirçi düçüncəyə malik olanlar bu vəhdətə qarşı çıxırlar. Müxtəlif peyk şəbəkələrində belə təbliğatlar aparılır, şiə və sünni vəhdətinə çağıran inqilab hədəfə alınır. Xəlifələrin təhqiri məsxərəyə qoyulması iki məzhəb arasındakı münasibətləri gərginləşdirməyə xidmət edir. Aramızdakı əxbarçılar, fəlsəfə və irfana zidd olanlar həm də inqilaba qarşıdırlar. Onlar sünnə əhli ilə xoş münasibətdə olan şiələrə qarşı da çıxırlar. Əgər bu danışıq tərzi, bu yanaşma dəyişməsə İŞİD-in qəddarlığına oxşar bir qəddarlıqla rastlaşa bilərik.

İnsanın tutduğu yol məntiqi yolsa qorxu yoxdur. Mənim nəzərimcə sağlam məntiq əsasında tənqid tərəqqiyə səbəb olur. Sağlam tənqid fəlsəfəyə irfana, fiqhə faydalıdır. Amma yanlız bir nəfər söz sahibi olanda və ağıl və məntiq kənara qoyulanda tənqid təhqirə keçir, amansızlıq ortaya çıxır.

 

Mehr: Siz təkfirçiliyə qarşı hansı üsulu qəbul edirsiniz?

 

Doktor Xosrovpənah: Mənim əqidəm budur ki, şiə və sünni olamsından asılı olmayaraq, qəddarlığa əl atan təkfirçiliklə sərt tərzdə danışılmalıdır. Əgər onlar hərbə əl atıbsa hərbi də cavab almalıdırlar. Təbii ki, müharibə səhnəsindən kənarda elmi təbliğatlara ehtiyac var. Dinimiz elm və məntiq, mədəniyyət dinidir. Amma ağıl və məntiq tanımayan, təpədən dırnağadək silahlanmış İŞİD-çi ilə yalnız hərbi dildə danışmaq olar. Mən hələ ki hərbi yola əl atmamış təkfirçilərlə mübahisə və müzakirələr yoluna üstünlük verirəm. Bu insanlarla elmi mübahisələr faydalı ola bilər. Əgər qeyri-hərbi təkfirçilərlə sərt rəftar etsək əks nəticə ala bilərik. Belə hərəkət imperializmə xidmət edə bilər. Çünki dünya imperializmi və beynəlxalq sionizm müsəlmanların parçalanmasını istəyir. İnsanların mərifətini artıra bilsək müsbət nəticələr əldə edərik.

 

Müsahibəni hazırladı: Xudadad Xadim

 

 

 

 

 

 

Amerikanın hiylə təcrübəsi

 

Doktor Əli Əkbər Vilayəti ilə söhbət

 

İranla 5+1 ölkələri arasında müzakirələr boyu düşündürücü nöqtələrdən biri budur ki, Cənab Rəhbərin təbirincə, İran siyasi, islami əxlaqa sadiq qalıb. MAQATE-nin rəsmi məruzəsində təsdiqlənib ki, İran hazırkı vaxta qədər bütün öhdəçiliklərini yerinə yetirib. Əksinə, amerikalılar müzakirələr boyu yalan və hiylədən əl çəkməyib. Şəmsi 1394-cü il, fərvərdin ayının ilk günü, Cənab Rəhbər öz bəyanatında Amerikanın hiylələrinə işarə edərək buyurdu: “Ameikanın müqavilə bağlayaq, sonra rəftarlarınıza baxıb sanksiyaları qaldırarıq deməsi onun bir hiyləsidir!” İranın müzakirə aparan heyəti etibarlı və canıyanan insanlardan ibarət olsa da onların düşmənin hiylələrinə diqqətli olması lazımdır. Doktor Əli Əkbər Vilayəti Cənab Rəhbərin beynəlxalq məsələlər üzrə müşaviridir. Hazırkı söhbət Ameikanın müzakirələrdə rəftarları barədə Doktor Vilayətinin fikirlərindən ibarətdir. Doktor Vilayəti Amerikalıların İranla müzakirələrə yeganə seçim olaraq ehtiyaclı olduğunu bildirib. Amerikalı mütəxəssislər də müzakirələrin faydalarından danışır.

 

Sual: Nə üçün bu gün İranın nüvə texnologiyalarına sahib olmaq istiqamətində hərəkətləri zəruri sayılır?

 

Doktor Vilayəti: Demək olar ki, bir mövzunu hamı gözəl başa düşür. Dünyanın gələcəkdə ehtiyacına cavab verəcək enerji nüvə enerjisidir. Bu həm ekoloji baxımdan təmiz, həm də tükənməyən bir enerjidir. Fəlsəfi baxımdan tükənməyən demək olmaz. Təbii ki, maddi olan hər bir şey nə zamansa tükənməlidir. Amma praktiki olaraq ötən onillərə baxdıqda nüvə enerjisini istinad olunacaq yeganə enerji olduğunu görürük. Sənayenin inkişafı, ümumi inkişaf nüvə enerjisi ilə şərtlənib.

Nüvə enerjisi iki növdür. Biri nüvənin parçalanması, digəri nüvənin qaynamasıdır. Nüvənin qaynaması enerji istehsalında son mənbədir. Günəş belə bir mənbəyə nümunə göstərilə bilər. Günəşin neçə milyard il verdiyi enerji nüvənin qaynaması vasitəsi ilə yaranır. Gələcək enerji mənbəsi nüvənin qaynamasıdır. Alimlər belə proqnozlaşdırır. Hazırda bu mövzu üzərində iş gedir. Hələlik isə nüvənin parçalanmasından danışmaq olar. Nüvənin parçalanmasının qalıqları çoxdur. Nüvə enerjisindən istifadə edənlər bu qalıqların, nüvə zibilinin dəfn olunması problemi ilə üzləşiblər. Bu qalıq harada dəfn olunarsa 100 illər ondan şüalanma baş verir. Nəticədə xəstəliklər, ekaloji çirklənmə yaranır. Bu səbəbdən nüvə atqıntısını, zibilini bəzən dənizdə dəfn edirlər. Hətta bəzi ölkələr yoxsul Afrika ölkələrinə pul ödəyir, öz nüvə qalığını həmin ölkələrdə dəfn edir. Bu iş həmin ölkələrin əhalisi tərəfindən etirazla qarşılanır. Amma enerjinin qaynamasında atqıntı, zibil çox az miqdardadır. Əgər gələcək barədə düşünsək, bilməliyik ki, gec ya tez mövcud enerji mənbələri tükənəcək. Bundan əlavə hazırkı enerji mənbələri ekologiyaya böyük zərbə vurur. Öncə neft, sonra qaz təbiəti zəhərləyir.

Demək hazırkı enerji mənbələri tükənmək üzrədir. Bu mənbələr həm də ekoloji problem yaradır. Bundan əlavə. Neftdən daha faydalı başqa məqsədlərlə bəhrələnmək olar. Demək biz gələcəyin fikrində olmalıyıq. Öz gələcəyini düşünən xalq, müstəqilliyini qorumaq istəyən ölkə nüvə enerjisinə malik ölkələrin asılılığından qurtarıb nüvə enerjisi istehsal etməlidir.

İran İslam Respublikası bu əsasla nüvə proqramını işə saldı. Onlar da elə bu əsasla müxalifətə başladılar. Çünki İran öz müstəqilliyini qorumaq, biganə ölkələrdən asılı olmamaq istəyir. Başqa ölkələrdən asılılıq ölkəni öz ideallarından əl çəkməyə vadar edir.

 

Sual: Demək, məqsədləri İranı həm qanuni haqqından, həm də müstəqillikdən məhrum etməkdir?

 

Doktor Vilayəti: Bəli, belədir. Gözəl bilirlər ki, İran nüvə silahı yaratmaq istəmir. Bu bir bəhanədir. Deyirlər ki, biz sizin nüvə silahı yaradacağınızdan ehtiyatlanırıq. Biz deyirik ki, əgər nüvə silahı yaradılmasından ehtiyatlanırsızsa, Nətənz, Forda, Ərak və digər nüvə mərkəzlərini MAQATE-nin nəzarətinə veririk. Buş və Klinton dövründə bizi müharibə ilə hədələyirdilər. Sonra gördülər ki, hədə-qorxu təsir etmir. Sanksiyalara əl atdılar. Gördülər ki, sanksiyalar da təsirsiz qaldı. Doğrudur ki, sanksiyalar çətinlik yaradıb. Amma sanksiyalar qarşısında müqavimət göstərdiyimizi görürlər. Beləcə, yeganə yolları müzakirədir.

 

Sual: Cənab Rəhbər İmam Rizanın (ə) hərəmindəki çıxışında buyurdu ki, Amerikalılar İranla danışıqlara ehtiyaclıdır. Bunu necə əsaslandırmaq olar?

 

Doktor Vilayəti: Onların müzakirəyə ehtiyaclı olmasının sübutu budur ki, başqa çıxış yolları yoxdur. Bütün yolları sınaqdan keçiriblər, istəklərinə çata bilməyiblər. Müharibə ilə hədələyirdilər. Nə üçün addım atmadılar? Çünki, İraq, Əfqanıstanda bunu təcrübədən keçiriblər. Bir məntəqəyə müdaxilə etməyin ağır xərcləri var. İraq xalqına böyük zərbə vursalar da özləri də zərbə aldılar. Nəhayət geri çəkilməyə məcbur oldular. Bu təcrübə ilə yanaşı nəzərə alanda ki, İran İraq və Əfqanıstandan iqtidarlıdır, başa düşürlər ki, İranla hərbi dildə danışmaq olmaz. Onlar belə düşündükləri üçün məsələnin hərbi yolla həllindən vaz keçdilər. İran İslam Respublikası göstərdi ki, özünü müdafiə etmək gücündədir. Fərqi yoxdur ki, onun qarşısında dayanan Amerikadır, yoxsa başqa ölkə. Biz sübut etmişik ki, heç bir halda təzyiqlərə, sanksiyalara baş əyməyəcəyik. Demək, yeganə çıxış yolu müzakirələrdir. Bu da var ki, müzakirələrdə öz məqsədlərinə çatmaq üçün hiylə və yalana əl atırlar.

Çalışırlar ki, bizi müzakirələrə çəksinlər, sonra desinlər ki, siz müəyyən mövzularda güzəştə getsəniz, müəyyən imtiyazlar alarsınız. Biz güzəştə getdikdə imtiyaz vermirlər. Başqa bir bəhanə tapırlar. Onlar diplomatiyada addım-addım irəli gedir, məntəqə ölkələri və böyük dövlətlərə münasibətdə bu üsulla məqsədə çatırlar. Bu məqsədlə 5+1 yaratdılar. BMT təhlükəsizlik şurasında veto hüququ olan dövlətləri bir yerə topladılar. Bu yolla öz mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışdılar. İndi İranla müzakirələrdə qarşı tərəf çoxluğa malikdir.

Bəzən belə bir görüntü yaradırlar ki, onlarla razılığa gəlsək onlar başqa ölkələri də razı salacaqlar. Onlarla müəyyən mövzuda razılığa gəldikdə növbəti addımda vədlərinə əməl etmirlər və bəhanə gətirirlər ki, öz müttəfiqlərini razı sala bilmirlər. Bu halla dəfələrlə üzləşmişik.

 

Sual: Nümunələr göstərə bilərsinizmi?

 

Doktor Vilayəti: Məsələn Fransa Amerika ilə müxtəlif mövzularda həmfikir olsa da, Amerika İranla müəyyən məsələdə razılığa gəldikdə sonda Fransanın xarici işlər naziri deyir ki, biz bunu qəbul etmirik. Bu nöqtəyə qədər əldə olunmuş bütün razılıqları Fransanın xarici işlər naziri gücdən salır. Bu qarışdırıcılıq Amerikanın daxilinə də sirayət edib. Bir də görürsən Amerika senatorları məktub yazıb, deyirlər ki, ABŞ prezidentinin qərarlarını qəbul etmirik. Amerika Xarici İşlər Naziri isə bunun boş söz olduğunu, dövlətin öz işini görəcəyini söyləyir.

 

Sual: Bu da maraqlı mövzudur və əvvəllər müşahidə edilməyib. Bunu necə izah edirsiniz?

 

Doktor Vilayəti: Bir təhlil budur ki, (Amerika daxilində dünyanı aldatmaq üşün) zərgər müharibəsi gedir. Başqa bir təhlilə görə Amerika daxilində ixtilaflar var. Respublikaçılarla demokratlar, başqa təbirlə desək, konqresdə iqtidar sahibləri ilə dövlət arasında ziddiyyətlər mövcuddur. Amma özünü super güc adlandıran dövlətdə xarici işlər naziri müzakirə apardığı zaman çətinə düşdükdə, ölkəsində sionist lobbinin müxalifətçiliyini bəhanə göstərməməlidir. Həqiqətən də belə bir müxalifətçilik ola bilər. Amma bizim xarici ölkələr o cümlədən Amerika ilə bağlı təcrübələrimizdən görünür ki, əgər bir partiya hakimiyyətə gəlirsə, həm milli mənafeləri, həm partiya mənafelərini nəzərə alır. Çünki qarşıdakı mərhələdə partiyanın nailiyyətləri onun nümayəndəsinə səs qazandırır. Bu əsasla müxalif partiya öz rəqibini səhnədən çıxarmaq üçün müxtəlif işlər görə bilər. Bu onun üçün qarşıdakı seçkilərdə imtiyaz olar. Amma özü hakimiyyətə gəldikdə əvvəlki dövlətin siyasətini davam etdirir. Təcrübədə görünüb ki, Amerikada hansı partiyanın iş başına gəlməsindən asılı olmayaraq xarici siyasətdə dəyişiklik baş vermir. İranın nüvə proqramları ilə bağlı müzakirələrdə Amerikanın atdığı addımlar tarixdə təkrarsız addımlardır. Xarici siyasətdə belə parçalanma müşahidə olunmayıb. Hakimiyyətdə respublikaçıların və ya demokratların olmasından asılı olmayaraq qərar çıxaran pərdə arxasındakı müştərək qüvvələrdir. Belə deyil ki, hakimiyyətdə olan partiya müqavilə imzalasın. Sonra hakimiyyətə gələn partiya bu müqavilədən imtina etsin. Viyetnam müharibəsi, sionist rejimin dəstəklənməsi, regionun mürtəce dövlətləri ilə əlaqələr, Avropa ilə münasibətlər, Çin və Rusiya ilə münasibətlər, İranın nüvə proqramı mövzusu Amerika xarici siyasətində istiqaməti təyin olunmuş mövzulardır. Bu siyasətlərin dəyişəcəyi gözlənilmir.

Cənab Rəhbərin buyurduğu kimi demokrat Klintondan başlamış respublikaçı Buşa qədər siyasətlər dəyişməyib. İrana münasibətdə eyni siyasət yürüdülüb. Demokrat Obama da əvvəlki siyasəti davam etdirir. Qarşıdakı seçkilərdə respublikaçıların və ya demokratların hakimiyyətə gəlməsindən asılı olaraq xarici siyasətin dəyişməsi ehtimalı yoxdur. Buna görə deyə bilərik ki, yuxarıdakı iki yanaşma həqiqətin bir hissəsini əks etdirir. Yəni hər iki yanaşmanı düzgün saymaq olar. Amma hansısa yanaşmaya tam haqq qazandırmaq mümkün deyil. Baş verən hadisələr doğrudan da müəyyən həddə zərgər müharibəsidir. Bu hadisələrdə həm də partiya maraqları özünü göstərir. Qeyd etdiyim kimi, Amerikanın milli mənafeləri tələb edir ki, İranla müzakirə aparılsın. Hərbi hədə-qorxunu həm respublikaçılar, həm də demokratlar təcrübədən çıxarıb. Daim təkrarlayırlar ki, hərbi variant miz üzərindədir. Amma öz şərhçiləri qeyd edirlər ki, İranla müharibə Amerikanın xeyrinə deyil. Onlar İranla müharibəyə cürət etmirlər. Bilirlər ki, İranla müharibəyə başlasalar regionda təkrarsız bir böhranla üzləşəcəklər. Kimsə belə bir müdaxilənin nəticəsini proqnozlaşdıra bilməz. Amerika siyasətçiləri bu addımın Amerikanın xeyrinə olmadığını düşünürlər. Bu əsasla müttəfiqləri də Amerikanın İrana qarşı hədə-qorxularını ciddi qəbul etmir. Beləcə, yeganə yol olaraq müzakirələr gündəmdə qalır.

 

Sual: Amma İran hər zaman xarici siyasətdə vahid kurs izlədiyini nümayiş etdirib?

 

Doktor Vilayəti: Bizim öhdəmizdə olan budur ki, dünyaya diplomatik müzakirələr tərəfdarı olduğumuzu göstərək. Biz öz haqqımızın sübutu üçün zor yox, məntiqə əsaslanırıq. Sual veririk ki, nüvə silahının yayılmaması barədə beynəlxalq öhdəçiliyi imzalayan ölkənin nüvə enerjisindən sülhməramlı istifadəsi onun haqqı deyilmi? Biz bu öhdəçiliyi imzalamışıq, başqa ölkələr kimi MAQATE-nin nəzarətini qəbul edirik. Bütün öhdəçiliklərimizə əməl edirik, hətta parlamentin qəbul etmədiyi bir protokola müəyyən müddətdə sədaqətli qalmışıq. Bu addımla dünyaya göstərmək istəmişik ki, nüvə problemini sülh yolu ilə həll etmək istəyirik. Rəsmi öhdəçiliklərdən də artıq işlər görmüşük. Demək, Amerikanın müzakirədən başqa yolu qalmır. Amma biz diqqətli olmasaq, beynəlxalq bir yalanın qurbanı ola bilərik. Müqavilə bağlayarlar, onun əksinə addım atarlar. Bəhanə göstərələr ki, Amerikanın daxilində müxalifətçiliklər güclüdür, təzyiqlər var. Xarici təzyiqləri də bəhanə göstərə bilərlər. Sionist rejim başçısı deyir ki, İranla razılaşma imzalanmamalıdır. Bir ərəb ölkəsi həddini aşaraq bu müzakirəyə qarşı çıxır. İşi pozmaq üçün bir siyasi bəhanə lazımdır. Amerika təcrübədə göstərib ki, öz iradəsini belə ölkələrə qəbul etdirə bilir. İran və Rusiyaya zərbə vurmaq üçün neftin qiymətinin aşağı endirilməsi buna sübutdur. Neftin qiyməti Amerikanın istəyi ilə aşağı salınıb. Həmd olsun Allaha ki, İran bu maneəni də aşdı. Rusiya da özünə bir yol tapıb. Söz budur ki, Amerika istəyəndə məntəqə ölkələrini razı sala bilir. Neftin qiymətinin aşağı salınması bir nümunədir.

 

Sual: Cənab Rəhbər xibrə məclisi üzvləri ilə görüşdə buyurdu ki, 47 senatorun imzaladığı məktub Amerikadı siyasi əxlaqın süqutunu göstərdi. Bu məktub doğrudan da Amerika siyasətində böhrandır, yoxsa zərgər müharibəsi aparırlar?

 

Doktor Vilayəti: Olsun ki, bu məktubla 300-dən artıq məclis nümayəndəsinin imzaladığı məktub arasında fərq var. Çünki məktubun tonu və məzmunu bir qədər yumşaqdır. Demək istəyirəm ki, senatorlar məktub yazanda və İranın müzakirə komandası buna etiraz edəndə qarşı tərəfin tonu mülayimləşir. Amma istiqamət həmin istiqamətdir. İranın etiraz etdiyi görəndə, ikili siyasətə görə ittiham olunanda tonlarını mülayimləşdirib dövləti himayə edirlər. Bəli, Cənab Rəhbət buyurdu ki, bu məktub Amerikada siyasi əxlaqın süqutunu göstərir. Müzakirələr stolu arxasında əyləşmiş xarici işlər naziri təkcə icra aparatını təmsil etmir. O bütün dövlətin nümayəndəsidir. Amerikada nümayəndələr müzakirələrə qarışmamalıdır. Necə ki, bizdə Xarici İşlər Naziri danışıqlar aparır və parlament buna müdaxilə etmir. Demək, icra aparatı və xarici işlər naziri dövləti təmsil edir.

Digər tərəfdən, ABŞ prezidenti nüvə bombardımanı, bir məntəqənin işğalı, kimyəvi hücum və digər cinayətkar addımlar üçün əmr verə bilirsə demək onun səlahiyyətləri genişdir. Tarixdə çox görmüşük ki, ABŞ prezidenti tam ixtiyar sahibidir. Az ölkələrdə prezidentin bu qədər səlahiyyəti var. Prezidentin büdcə layihəsi nümayəndələr tərəfindən təsdiq olunmayanda prezident nümayəndələrin qərarına veto qoya bilir. Özü nə istəyirsə, onu da edə bilir. Bu Amerikada belədir.

Əgər xarici işlər naziri müzakirələrə qatılıbsa, dünyada qəbul olunmuş qanuna əsasən o dövləti təmsil edir. Kiminsə ölkə daxilindən buna qarşı çıxması və müzakirə aparan tərəfin bu müxalifətçiliyi bəhanə göstərməsi Amerikanın hiylələrindəndir.

Müzakirələrdə bir vaxt elə şərait yarandı ki, müzakirələrin sonuna bir neçə saat qalmış Xarici İşlər Naziri paytaxtla əlaqə saxladığını və təklifinin qəbul olunmadığını söylədi. Hansı ki, Amerikanın müttəfiqləri də düşünürdü ki, artıq razılaşma imzalanır. Beləcə müzakirələrin müddətini beş-altı ay uzadırdılar. Cenevrə müzakirələri buna bir misaldır. Amerikanın müttəfiqləri də razılaşmanı imzalamaq istəyirdilər. Bu vaxt Amerika Xarici İşlər Naziri Vaşinqtonu qane edə bilmədiyini söylədi. Beləcə müzakirələr daha 5-6 ay uzandı. Bu gedişatda heç bir məntiq yoxdur. Əgər sənin səlahiyyətin yoxdursa nə üçün müzakirələrə qoşulmusan? Amerika kimi bir ölkənin belə iddia ilə çıxışı ciddi deyil. Necə olur ki, bizim Xarici İşlər Naziri müzakirə aparır və öhdəçiliklərinə əməl edir. Amma Amerikanın Xarici İşlər Naziri öhdəçiliyinə əməl etmək gücündə deyil.

 

Sual: Cenevrədən öncə də Amerikanın belə rəftarları müşahidə olunubmu?

 

Doktor Vilayəti: Müzakirələrdən qabaq məntəqə ölkələrindən biri vasitəçi olaraq müraciət etdi. Bildirildi ki, Amerika tərəfi müsbət addımlar atmaq istəyir. Bu vasitəçiyə inanırıq və bilirdik ki, Amerikanın sözlərini olduğu kimi çatdırır. Burada bir nöqtəyə diqqət yetirmək lazımdır. Əgər Amerika dolayı yolla vasitəçi göndərib müzakirə təklif edirsə, Cənab Rəhbərin buyurduğu kimi, bu müzakirələrə ehtiyaclıdır.

Digər tərəfdən, onlar həmin vasitəçi ilə bildirmişdilər ki, İranın nüvə enerjisi haqqını rəsmi tanımağa hazırdılar. Amma müzakirələr başlayanda başqa söz dedilər. Bütün bunlar Amerikanın hiylədən əl çəkmədiyini göstərir.

 

Sual: Bu hiylə nədən ibarətdir? Bu müzakirələrdə onu təcrübədən keçirmişikmi?

 

Doktor Vilayəti: Hiylə mövzunu külli və cüzi olaraq iki hissədən ibarətdir. Deyirlər ki, siz əvvəlcə öhdəçiliklərinizə əməl edin, biz bunu dəyərləndirək. Əgər siz düzgün əməl etsəniz biz tədricən sanksiyaları aradan qaldırarıq. Əvvəllər də bu addımı atıblar. Dedilər ki, uranın zənginləşdirilməsini bir müddət saxlayın, sonra daha artıq tələblər irəli sürdülər. Bu minvalla iki ildən artıq ötdü. Biz onlarla razılaşmaya getdik. Amma onların tədricən tələbləri artırdığına şahid olduq. Hətta uzaq mənzilli raketlərin ləğvini tələb etdilər. Sonra Brüsseldə, NATO qərargahında bizim raketlər mövzusu müzakirəyə çıxarıldı. Dedilər ki, siz Avropada İsraili hədəfə almısınız. Söhbət raketlərdən gedəndə insan haqları mövzusunu ortaya qoydular. Zərrəcə şübhə etmirəm ki, biz nüvə məsələsində güzəştə getsək onlar keçmişdə olduğu kimi yeni mövzular ortaya atacaq.

Bəzi bitərəf vasitəçilər ədalətli mühakimə aparmaq istədilər. Onlar dedilər ki, siz qısa müddətə onların tələblərini yerinə yetirin. Amma təcrübə göstərdi ki, biz geri çəkildikcə onlar yeni mövzular ortaya atır. İndi də belədir. Bu sadəcə bir nəzəriyyə deyil. Onların məntiqi budur. Təzyiqin təsirli olduğunu görəndə onu gücləndirirlər. Nüvə ardınca raket mövzusunu, sonra insan haqları mövzusunu müzakirəyə çıxarırlar. Deyirlər ki, nə üçün Bəhailərə azadlıq vermirsiniz? Bəhailərə azadlıq vermək o deməkdir ki, onlar rahat şəkildə Sionist rejimə casusluq etsinlər. Bəhailərin Sionist rejimlə əlaqələri kimsəyə gizli deyil. Onların mərkəzi işğal olunmuş ərazilərdə yerləşir. Bəzən də ölkəmizdə şəriət hökmlərinin icrasına etiraz edirlər.



Geri   İrəli
Go to TOP