A+
A
A-
Mündəricat Əsas səhifə nur-az.com
Kitabın adı: İslamda evlilik və ailə hüquqları-2
Müəllif: Əliəkbər Babazadə
Naşir:
Çap tarixi:
Səhifələrin sayı: 120
Çap növbəsi: Birinci
Tirajı: 3000
Geri   İrəli


Bu hədislərdən göründüyü kimi, bütün insanların və islam məktəbinin ardıcıllarının qarşılıqlı vəzifələri budur ki, həm elm öyrənərək nöqsanlarını aradan qaldırsınlar, həm də savadsızlara mümkün qədər elm öyrətmək üçün çalışıb bu sahədə əsaslı tədbirlər görsünlər.

Ümumiyyətlə, islam cəmiyyəti o zaman canlı olar ki, elmi axtarışlarda, islami görüşlərdə lazımi həmahənglik yaratsın, özünün islam göstərişlərinə əməl etdiyini sübuta yetirsin. Çünki islamın davam etməsi elm və agahlığa bağlıdır. Bəlkə də Qurani məciddə heç bir məsələ elm qədər diqqət mərkəzində olmamış, bu qədər əhəmiyyət kəsb etməmişdir. Yalnız elm vasitəsilə həqiqi Allahşünas, arif olmaq olar.

İslam aləminin rəhbəri əziz Peğəmbərimiz buyurur:

“Elm-islamın həyatı, dinin sütunudur.”[426]

Yəni elm və agahlıq olmadan, varlıq aləminin sirlərinə vaqif olmadan, din hökmlərinə, ilahi nemətlərə agahlıq tapmadan heç vaxt islamın və Allahşünaslığın yüksək zirvəsinə çatmaq olmaz. Bu hədisdə necə də gözəl təşbihlə elmi dinin sütununa oxşatmışlar. Elm olmadan islamın və müsəlmanların bünövrəsi məhvə sürüklənir.

Əli (əleyhissalam) Quranın və öz rəhbəri Həzrət Peyğəmbərin göstərişlərindən ilham alaraq elmsiz insanların ibadətini gözü bağlı şəkildə dəyirman daşını fırladan ulağa bənzədir. Belə ki, o nə qədər yol getsə də bir yerə çatmaz, yalnız o daşın ətrafına fırlanar.[427]

Bəli, bütün varlıq aləmində, xüsusilə islam aləmində hər bir müsəlman xüsusi bir görüşlə, dərin və dolğun fikirlərlə Allaha pərəstiş etməlidir və bu yolda dözümlülük göstərməlidir. Heç vaxt bir kəs lazımi agahlıq olmadan həqiqi müsəlman və arif ola bilməz.

Qeyd etdiyimiz kimi, bütün insanların, xüsusilə müsəlmanların mədəniyyətli, savadlı cəmiyyət qurmaq üçün məsuliyyət hissi daşımasından əlavə, islam hökumətinin yüksək rütbəli məqamları da vəzifəlidirlər ki, camaatı elmə təşviq etsinlər, lazımi mərkəzlər və ürəyiyanar müəllimlərin tədris etməsi üçün şərait yaratsınlar, xalq qarşısında və bu ağır vəzifədə öz borclarını layiqincə yerinə yetirsinlər. Rəsuli Əkrəmin haqq canişini İmam Əli (əleyhissalam) buyurur:

“Ey müsəlmanlar, sizin mənə qarşı borcunuz var və mənim də sizin qarşınızda bir borcum vardır. Mənim borcum budur ki, sizin üçün xeyirxah olam, mənafeyiniz istiqamətində hərəkət edəm, iqtisadi məsələlərdə də ehtiyaclarınızı mümkün qədər aradan qaldıram, sizin agahlığınız üçün elmin şah yolunu sizə göstərəm, cəhalətdən, savadsızlıqdan nicat verəm.”[428]

Əli (əleyhissalam) bu dəyərli kəlamında buyurur: “Rəhbərin ağır vəzifələrindən biri budur ki, camaata elm öyrətsin, ta ki, bədbəxtliyə, inhirafa düçar olmasınlar.”

Əziz ölkəmiz İranda savadsızılığa qarşı mübarizə hərəkatının Həzrət İmam Xomeyninin tərəfindən təsis olunması və camaata elm öyrənməyi əmr edilməsi islam qanunları əsasındadır. İslam rəhbərinin vəzifəsi budur ki, əsaslı bir tədbir görsün. Çünki savadlı insanlar adətən düşmənlərin məkrli və aldadıcı planlarına, zəhərli təbliğatlarına inanmır, öz zəngin mədəniyyətini yadların inhirafçı və pozğun mədəniyyətlərinə qarışdırmır, Pərvərdigara şəkk əsasında ibadət etmir, öz vətəninə xəyanət etmir, həyatın sirlərini daha yaxşı dərk edir, cəmiyyətin mənafeyini öz şəxsi mənafeyindən ön plana keçirir.

Qüreyş kafirləri Bədr müharibəsindəki məğlubiyyətin əvəzini çıxmaq üçün Mədinənin yanına–Ühüdə gəlib müsəlmanlarla müharibə etdilər. Bu müharibədə Peyğəmbərin mübarək bədəninə ağır yaralar dəydi, dişləri sındırıldı, alnı və üzü yaralandı. Bu dünya islahatçısının, asimani rəhbərin müqəddəs bədəninə o qədər yara dəymişdi ki, Həzrət yerə yıxılmışdı. Səhabələrin bəziləri Həzrətdən istədi ki, düşmən qoşununa qarğış etsin. Peyğəmbəri-rəhmət əllərini Allahın dərgahına qaldırıb belə dua etdi və bütün insanları özünün və dininin əzəmətinə vaqif etdi:

“Pərvərdigara, müsəlmanlarla və Peyğəmbərlə müharibəyə gələn kafir və müharibə törədən milləti hidayət et, çünki onların agahlıqları yoxdur.”[429]

Diqqətə layiq məsələdir ki, Allahın Peyğəmbəri camaatın zülmkarlıqlarının, yağılıqlarının səbəbini cəhalət və savadsızlıq hesab edir və bu amili təkidlə buyurur. Təcavüzkar və bütpərəst qovmun savadsızlığını və nadanlığını islamla mübarizəyə qalxıb inhirafa yuvarlanmalarının əslas amili kimi bildirir. Bu islami hədislərə və qeyd olunan müqəddimələrə diqqət yetirməklə, sual yaranır ki, görəsən, qadın elm və kamal öyrənmək məsələsindən istisna olunurmu? “örəsən qadının təbiəti mütləq kamaldırmı və artıq kamal axtarmağa ehtiyacı yoxdur? “örəsən qadının elm əldə etmədən Allahı, lazım olan islami hökmləri tanımaq üçün kifayət qədər bacarığı varmı? “örəsən qadın o qədər güclü və agahdırmı ki, savadsızlığın törətdiyi çətinliklərdən amanda qalsın?

ELMİN FƏZİLƏTİ VƏ ƏSƏRLƏRİ

Burada lazım görürük ki, nümunə üçün elmin faydalarını qısa şəkildə bəyan edək. Həzrət Əli (əleyhissalam) buyurur:

“Elm bütün yaxşılıqların, cəhalət isə bütün şərlərin köküdür.”[430]

Həzrət Əli (əleyhissalam) bu dəyərli kəlamında bütün səadət və xoşbəxtliklərin elmdən, agahlıqdan nəşət tapdığını, bütün ictimai və dini fəsadın cəhalətdən və savadsızlıqdan baş verdiyini bildirir. Agah və savadlı insan həm də dindar olsa, zərərlərin fəlsəfəsini bilər və heç vaxt camata zülm etməz, həqiqəti dərk edər, varlıq aləmini əbəs hesab etməz, cəmiyyətdəki və alilədəki yaşayışın keyfiyyətini bilər, elm nəticəsində insan cəmiyyətinə xidmət edər, yollarını azanları islah edərək onları həqiqi insan kimi qurar, ruhi xəstələrə fəlakətdən və bədbəxtlikdən nicat verər. Elm və agahlıq olmadan insanın təkcə özü savadsız, dərdli və müxtəlif müsibətlərə giriftar olmur, həm də öz cəmiyyətinə çoxlu zərər və ziyanlar yetirir. Əli (əleyhissalam) bu barədə buyurur:

“Cəhalət və savadsızlıq ən böyük müsibətlərdəndir.”[431]

Başqa bir hədisdə elmi fəzilət və şərafətin ən yüksək nöqtəsi kimi təqdim edir, belə ki, heç nə ondan irəlidə deyildir.[432]

Elm və onun kəsb olunması islamda o qədər möhtərəm və dəyərli hesab olunur ki, savadsızları hətta insan hesab etmir. Çünki hər insanın insanlığı onun elmi kamalı ilə bağlıdır, əks halda heyvanlardan əsla fərqlənməyəcəkdir.

Əli (əleyhissalam) buyurur:

“Yalız elmi kamal ardınca olan şəxsləri, istər elm öyrənən olsun, istərsə də təlim verən, insan adlandırmaq olar, yerdə qalanlar isə dəyərsiz məxluqlardır.[433]

“Biharül-ənvar”ın 1-ci cildinin 187-ci səhifəsində bu hədisin oxşarı azacıq fərqlə İmam Sadiq (əleyhissalam)-dan nəql olunur. Orada deyilir ki, “vəlhəməcu finnar” yəni yerdə qalanlar cəhənnəm odundadırlar.

İmam Baqir (əleyhissalam) buyurur:

“Camaat üç dəstədir: 1-alim və agah insanlar, 2-təhsil alan tələbə, 3-dəyərsiz çör-çöplər.”[434]

Əli (əleyhissalam) buyurur:

“Ey insanlar, elm öyrənin və hikmət ardınca olun, bundan başqa bir yol seçməyin.”[435]

Bildiyimiz kimi, Quran və hədislərdə dini göstərişlər və ilahi hökmlər hamı üçün bir səviyyədə verilmişdir. Başqa sözlə desək, ilahi fərmanların verilməsində qadınla kişi arasında fərq yoxdur. Kişi üçün bəyan olunan hər hökmdə qadın da şərikdir. Alimlər və din böyükləri bu barədə yazırlar ki, qadınlar yalnız bir neçə işdən istisna olunurlar:

1-hökumət işləri, 2-məhkəmə işləri, 3-ibtidai cihad, 4-başqalarına fətva vermək, 5-müşavir olmaq.

Əlbəttə, qadınlara məxsus olan hicab, övlad tərbiyəsi və s. kimi işlərin bəhsi ayrıdır.

İslam qadınlara icazə verir ki, hicaba, iffətə riayət etməklə kişilər kimi elm öyrənib ali kamallara nail olsunlar, müxtəlif məsələlərdə öz nəzərlərini bildirsinlər, ictihad edib öz fətvalarına əməl etsinlər. Amma başqalarına fətva verməyə haqları yoxdur və sair şəxslər onlara təqlid edə bilməz. Mərhum Əllamə Təbatəbai qadınların müxtəlif sahələrdə çəkdikləri zülmləri bəyan etdikdən sonra buyurur:

“Qadın da kişi kimi, çoxlu ictimai məsələlərdə və hüquqlarda müstəqil ixtiyar sahibidir. İşləmək, əməklə məşğul olmaq, hüquq, irs, ticarət, peşə, təlim-tərbiyə, tibb bacısı və s. kimi işlərdə tam azaddırlar və onların ixtiyarları möhtərəm sayılır.”[436]

Deməli, qadınla kişinin hüququnun müştərək olduğu yerlərdən biri də təhsil və təlim-tərbiyədir. Qadının islami hicaba, iffət məsələlərinə riayət etməklə elm öyrənməsi istəniləndir, üstəlik islam dininin göstərişlərinə və fəqihlərin fətvasına uyğun olaraq bəzi hallarda vacib olur ki, onların bəzilərinin dəlillərini qeyd edərək qısa şərhlə kifayətlənirik. İmam Sadiq (əleyhissalam) buyurur:

“Elm öyrənmək bütün insanlara və hər bir halda vacibdir.”[437]

Çünki elm öyrənmək həqiqi səadət, xoşbəxtlik və kamala çatmaq amilidir və bu sifət agah insanlar üçün lazım və zəruridir. İslam Peyğəmbəri (s) buyurur:

“Elm öyrənmək (tələb etmək) bütün müsəlmanlara vacibdir. Agah olun ki, Allah taala elm hərislərini sevir.”[438]

Əli (əleyhissalam) ümumi bir göstərişdə buyuruyr:

“Hikmət möminin itiyidir, onu əldə edin, hətta elm sahibi və müəllim münafiq olsa belə.”[439]

Həzrət başqa bir kəlamda buyurur ki, mömin və agah insanın elm əldə etmək üçün heç bir bəhanəsi yoxdur, hər şəxsdən və hər yerdən olsa belə, elm əldə etməlidir. Elm və biliyin əldə edilməsini dini və ilahi bir vəzifə kimi bəyan edən bu hədislərə diqqət yetirsək, onun əhəmiyyətində şübhəyə yer qalarmı? Bu hədislərdəki “kullu müslim” qadınlara da şamil deyildirmi? “örəsən bu ehtiyacları qadın və kişi arasında olan sair müştərək hökmlərdə mülahizə edib qadınları həmin hökmlərdən istisna etmək olarmı? Xoşbəxtlikdən bəşər dünyasının böyük rəhbəri Peyğəmbəri Əkrəmin mübarək kəlamında oxuyuruq ki,

“Elm və bilik kəsb etmək, islam elmlərini öyrənmək bütün qadın və kişilərə vacibdir.”[440]

“Müslimətun” qeydi olmadan da bu kəlmənin həm müsəlman qadınlara, həm də müsəlman kişilərə aid olmasına baxmayaraq həzrətin sonuncu buyuruğuna əsasən, elm öyrənməyin qadınlar üçün də vacib olmasına (şəkk edənlər üçün) heç bir şübhə yeri qalmır.

Əlbəttə, qeyd olunmalıdır ki, vacib elmlər–ilk növbədə dini vacibatlardır, istər etiqadi, üsuli din, əhkam məsələləri, istərsə də Peyğəmbər sünnəti olsun, dini vəzifəyə əsasən hər qadına və kişiyə vacibdir ki, ehtiyac duyulan məsələləri və əhkamları öyrənsinlər. Mərcəyi-təqlidlər və fəqihlər “Tovzihul-məsail”in 11-ci məsələsində bu əsasda fətva vermişlər. Əgər bir kişinin arvadı öz şəri məsələlərini bilməsə, bu halda əri bilirsə, ona vacibdir ki, arvadına öyrətsin; əks halda qadına vacibdir ki, etiqadi və əhkam məsələlərini evdən kənarda (lazımi məsələlərə riayət etməklə) əldə etsin. “Cəvahirül-kəlam” kitabının 31-ci cildinin 341-ci səhifəsində ona işarə edilir. Amma sair elmlərə gəldikdə isə, onlar əxlaqi və islami məsələlərə riayət etməklə qadınlar üçün kamal və ləyaqətdir. İctimaiyyətin zəruri məsələləri onun təhsil almasını vacib edirsə, bəzən kifai-vacib həddinə qədər vacib olur. Biz bu barədə sonrakı fəsildə bəhs edəcəyik. Amma islami əhkam və məsələlərə riayət etməkdən əlavə, ərli qadına vacibdir ki, ərindən icazə alsın, ərinin icazəsi olmadan bu iş haram və qadağandır.

HƏDİSLƏRİ ARAŞDIRAQ

Bu fəslin axırında sual yarada bilən bir məsələni araşdırırıq. Belə ki, əxlaqi yönlərə malik olan bəzi islami hədislər “Yusif” surəsinin qadınlara öyrədilməsini qadağan edir. Rəsuli Əkrəm (s) buyurur:

“Qadınları uca mərtəbələrdə sakinləşdirməyin və onlara yazı öyrətməyin.”[441]

Əli (ə) buyurur:

“Yusif surəsini öz qadınlarınıza öyrətməyin və bu surəni onlara oxumayın. Çünki o surədə bəzi fitnələr vardır.”[442]

Əgər azacıq diqqət yetirsək, məlum olar ki, qadınlra yazı öyrtəmək onların yüksək məvrtəbələrdə yaşaması ilə birlikdə qadağan olunmuşdur. Belə bir sual yaranır ki, görəsən qadınların uca mərtəbələrdə yaşamasını qadağan edirmi? Əgər hədisin birinci hissəsi əxlaqi yönə malik olub qadınlrın nəzarət aalatında olmasını siğfariş edirsə, təbiidir ki, ikinci xədis də həmin nmənada onların nəzarət altında saxlanmalarnı tövsiyə edir. Yəni təhsil ilə yanaşı qadın iffət, hicab, təqvaya da riayət etməli, qanuni yolla təhsilindən bəhrələnməli, inhiraflara, əxlaqi süqutlara düçar olmamlıdır. arvadların həyat yoldaşlarına vacibdir ki, öz övladların və qadınlarını nərzarət altında saxlasınlar ki, elm yadı və təhsildən sui-istifadə etməsinlər. Ola bilər ki, bir nəfəzr qadın inhirafçı amillərin təsiri nəticəsində onun vahiməli və acınacaqlı nəticəsini düşünmədən azdırıcı məktublar yazsın, cavanlrı fəsada və əxlaqsızlığa çəksin və beləliklə də islam cəmiyyətinin gününü qara edib əxlaqi inhirafa çəksin. Sözügedən hədislər də münasib xəbərdarlıq verməklə belə şəxslərin törədə biləcəyi xətərləri xatırlatmış və möhtərəm qəyyumları daha artıpq nəzarəntə təşviq edir, Bu hədisdən heçc vaxt qdıların yazı yazmalarının haramlığın çatdırmır. Hədisini birinci hissəsi qadınlrın uca mərtəbələrdə yaşamasından çəkindirir, və bu bizim müddəamıza möhkəm bir dəlildir. Yəni qadın uca mərtbəli evlədrdə özünü nə qdər qorumalıdırsa, və nlaməhrəmlərin gözündən uaqda qalmalırısa, ərlərinə vacibdir ki, öz övladl və arvadlrını belə yerlərdə nəzarət altında saxlasınlar, qadınlara yazı öyrətmək məysələsi də eynilə. “Yusif” surəsinin qadınla öyrədilməsii nəhy edən “Nur” surəsinin öyrədilməsini isə atəşviq edən ikinci hisssəsində isə yenə də məsələ eynilə təkrar olunur. Qur.anın öyrədilməsi barəsində mötəbər islam hədislərində çoxlu hədislər gəlmişdir. Hanısı göstərir ki, quranın hamısının öyrədilməsidir. amma “Yusif” surəsi Züleyxanın şeytani əməllərə ətrafında və onun Həzrət Yusifə xəyanətləri barəsində danışdığından, məhz bu səbəbə görə bu surənin onlara öyrədilməsi gərək ehtiyatla, münaysib təfsirlə olsun. Bu halda Qur.anın bu hissəninin iöyrədilməsi həeç də mənfi təsir qoymur, əksinə, qadınları hər növ oxşar hiyləgərlik plalanlarından, inhirafçı həvəslədən vakisnə edir. Bununda şahidi hədisin azrdıdır ki buyrur “əvəzində onlara “Nur” surəsini öyrədin, çünki, bu mübarək surədə iffət, paklıq və hiclabdan bhs olunur. Bu hədislərdəki mövcud şahildlərdən əlavə, din böyükləri dvə fəqihlər öz kitablrında müxtəlif rəvayətlər qeyd etmişlər ki, hamısı buyurur ki, bu hədisdən qadınlara yazı və “Yusif” surəsinin öyrədilməsinin haram olmasını göstərmir, əksinə bu qəbildən olan hədislər əxlaqi yönə malik olub qadınların daha artıq nəzaərt aldtında saxlanmalarını işarə edir. Həmçinin, bu surə Quranın bir hissəsidir və Quranı Allah-taala hidayət və nur kimi təqdim edir.

HƏDİSLƏRDƏ ELMDƏN–İSLAMİ VƏ DİNİ ELMLƏRDƏN BAŞQSINA DA AİDDİRMİ?

Olaa bilrə ki, bəzi imanlı şəxsələr təsəvvür edə bilərlər ki, elmdən məqsəd yalnız din elnmləri və isla hökmləridir. Cavabda qeyd edilməlidir ki, islami elmlərin əhəmiyyəti daha ratıq və daha zəururidir, hər bir müsəlmana vacibdir ki, bu elmələri öyrənsin. Amma sair elmələr və onların zəruriyyətləri də unudulmamlıdır. Əgər bu ali cənab möminlər müəyyən qədər dərindən fikirləşsələr, bilrələr ki, əgər üsəlman qadınlar misal üçün həkimliyi oxunmasaslar, qadınlara aid olan doğuş,. cəraahlıq, diş çəkmə, iynə vurulması, rentgenə salınması, və s, kimi işlərdə nə etmkəlidirlər? Doğrusu, heç layiqdirmi belə həssas anlrda camaatın namusu naməhrəm şəxslərin vasitəsi ilə nə edilməlidir. “örəsən qadının təhsil müşküllrəni dözmək lbu işkalı edənlərə daha asyandır, yoxsa qadınmların cərrahiyyə doğuşunun aməhzrəmlərə tapsşırmaq? Mən soruuşmaq istəyirəm ki, hansı alim mütəffəkir və müqəddəs insanı tanıyırsınız ki, naməhrəm həkimi əlli onun məhrəmininbədəninə dəysin? Aya bebə olan surətdə yenəmi vəzifə qadınların mamalıq dərslərinin həkimliyinin qadağan olunmasıdır? Labüd olaraq cənbalar Peyğəmbəri Əkrəmin bu hədisinə istianad etmişlər:

“Elm üçdür: 1-etiqadi elmlər, 2-islam hökmləri, 3-Peyğəmbər sünnəti[443]

Bu dərəyərli hədis bu elnlərin dəyərinin sair ellərdən artıq olduğunu çaotdırır, amma heç də sair elmlərin dəyərini göstərən sair elmləri nəfy edə bilməz, İndi sizin diqqətinizi iki nümunəyə cçəblb edirik ki, künün elməniəelm adı verilmiş və onun əhəmiyyətində çoxlu tövsiyələr edilmişdir.

Əli (ə) bu dəyərli kəlamında buyrur:

“Elm 4 qismdirr: 1-din elmələridir ki, dinləri və məzhəbləri tanımaq üçüündür. 2-təbabət elmidir ki, xəstəliərin müalicəsi üçün olan həkimlik, 3-kəlamın dürzgün deilişi üçün ədəbiyyat elmi, 4-nücum və ulduzların tanınması, zamanın və vaxtın təyin edilməsi üçün.[444]

Bu hədisdə günün elmi olan həkimlik, ədəbiyyat, həkimlik, məntiq, nücum və sairəyə elm adı verilmişdir. Buna əsasən, elmin tə.rifi və fəziləti qeydsiz kətirildiyinə görə sair elmlərə də aid edilir. İmam Sadiq (ə) buyurur:

“Allah taala bütün insanlara, istər yaxşı lsunlar, istirsə də pis, minnət qoymuşdur ki, böyük nemət olan yazı yazmağı və riyaziyyatı onlara mərhəmət etmiş və əgər bu iki emət olmasyadı, insanlar çoxlu səhvlərə düçar olardı.”[445]

Əziz oxhucular gərək bu hədisdəki iki mühhüm məsləyə diqqət yetirsinlaər: bizrrincisi budur ki, Allahın nemətləri sayılmaqla qurtaran deyil və bunların hatmısını bəşər üçün yaratmışdır. “İn təuddu nimətəllahi, la tuhsuha”. Amma bu negmətlərin müqabilində bizə heç bir minnət qoymamış, hamısını ilahi lotfdən səzrçeşmə götürür. Amma bə.zən o nemətin böyüklüyünə və zəmətinə diqqət yetirmək üçün həmin nemətin vrlığını bizlərə xatırladır, necə ki, quranda bu məsləyə tonxunur:

“yəni Allah taala möminlərə minnət qoyub ki, onların öz cinsindən onların hidayəti üçün bir peyğəmbəri məbus etdi,.[446]

Bu hədisdə də yazıçılıq, hesab, riyaziyyat, böyük risalət neməti kimi bbəsşərə minnət qoyulmuşdur. Əgər o ayədə yalnız möminlərə minnət qoyulurdusa, bu hədisdə isə istər yaxşı,istəvrsə də pis isanlara bu böyük və ilahi neməti mərhun edir ki, bu da bu elmlərin əzəmətindən söz açır.

İkinci məsələ budur ki, “ələnnas“ kələməsi bütün insanlara kişi və ya qadın olmalarından asılı olmayaraq aid edilir və “birrəhum və facirəhum” kəlmələri onu təkidləndirir. Buna əsasən, yazıçılıq, riyaziyyat qadınlarınbarəsində də vadrdır və bizim dediklərimizi atəsdiq eedir. Deməli bunümunələrdən nətihcə alırıq ki, elm heç də e.tiqad və islami hökmlərdə xülasələnməyib əksinə onun geniş bir mənası vardır ki, əqdəti, əhkgam və sünnət onun ən yüksək nümunələrindəndir və kişi və ya qadın olmasınddan sasılı olmayaraq bütün müsəlmanlara vacibdirki, imkan daxhilində bütün elmləri öyrənsitnlər, amma müqəddəs islam şəriətini öyrənib öyrədilməsini harm edən elmlərdən başqa sehr və cadugərlik kimi.

ELMİN, TƏHSİLİN FƏZİLƏTİ

Bu fəslin axırınd elm təhsilinin fəziləti barəsində bir neçə hədisi diqqətinizə çatdırırıq. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur:

“Elm kgəsb eatmək üçün bir saat oturmağın savabı Allah dərgahında 12 min dəfə quranı aıxıra çıxmaqdan daha artıqdır.”[447]

Bəli, ola bilər ki, bir nəfər 12 min dəfə Quranı xətm etsin, amma öz vəzifəsini asyırd edə bilməsin və azğınçılıqda qalsın. Amma elnm əldə etmək insan üçün həqiqi mərifət və kamal gətirir və haram-halalı bir-birindən seçə bilir. Rəsluli Əkrəm (s) başqa bir hədisdə buyurur:

“Təqvalı tələbinin məqam və mənziləti Allah olunda cihad edən mücahidin savabından daha üstündür.”[448]

Həzrət başqa bir hədisdə buyurur:

“yir fəqih şeytana qarşı minadpbiddən daha siddətlidir.”[449]

Bu hədis və yaələrdən bulə nəticə alırıq ki, elm əbədi həyatın səbəbi, həm qadın və həm də kişi üçün olub Allah dərgahıa yaxınlaşmaq lamilidir. Agahlıq və elm əldə etmək qadın və kişinin məsuliyyətlərini və vzəfilərini ailədə, cəmiyyətdə tanımağa, övladların tərvbiyə edilməsində ölkəyə vətənə xidmətdə ayırd edir. Elm öyrənməyin fərdin özünə vacib olmasından əlavə, cəmiyyətin müqəddəratında ailənin və ölbkənin quruculuğunda və onun mədəniyyyətində lazımi təsir qooyur. Agah qadın və kişi mədəniyyətli olduğuhalda çox az haalarda inhirafçıların xain lərin tələsinə düşür, əksinə öz agahlıqları ilə həmisşə onların məkrli ciylələrini ifşa edirlər. Bundan əlavəv, müsəlmln qadın və kişilərin cahil və stvadsız qalmaıps din düşmənlərinin istəyi olub islamın əsl yolundan müsəlmlnların sirəsindən çıxmaqdır. S

Məşhur sünnü alimlərindən olan ibni Həcər Əsqəlani “Əl-isabətü fi təmyizissəhabə” adlı kitabının 15-ci cildinin 219-cu və 483-cü səhifəsində Rəslui Əkrəmin səhabələrindən 1552 nəfərini qadınların adını çəkmişdir ki, onlar fiqh, xhədis, tarix və s.kimi mənbəsidir. Həmçinin ibni Əsir, “Üsdül-ğabə” kitabının 5-ci cildinin 389-643-ə qədər Peyğəmbəri Əkrəmin qladınlarının şərhi-halını başlamışdır ki, hər biri dövrün kişiləri kimi müxtəlif elmlərə yiyələnmişlər. Belə olan halda nə üçün bizim ölkəmiz qadnların dərs oxumaları ilə hicaba, ilami əxlaqa riayət etməklə elm öyrənmələrini irad tuturlar? Əgər biz hmüsəlmanıqsa, islam elm və agahlıq dinidir,. cəhalənt və savadsızlıqla kiskin mübarizə aptarır. xüsusilə, İran müsəlmanlrı Peyğəmbəri Əkrəm tərəfindən təriflənmiş və buyrmuşdur ki, Əgər elm asimanlarda Sürəyya ulduzunda olsa belə, iranlılardan bir qrupu ona yol tapacaqlar.[450]

Allah taala bizim hamımıza agahlıq və lazımi elm əldə etməyə tövfiq versin. Vəzifəmizi millətə və vətənimizə xidmət etməyi inayət etsin.

ƏLLİ SƏKKİZİNCİ FƏSİL

QADININ EVDƏN ÇÖLDƏKİ İŞLƏRİ

Bu fəsildə qadınıniqtisadi və ictimai məsələlər barəsindəki bəhs edək və görək ki, qadının öz mal-dövlətində təsərrüf eatməyə haqqı varmı? aya isalamicazə verirmi ki, qadın ümumi müəssisələrdə zahiz olsun, kəsb ticarət etsin, müxtəlif ictimai peşələrə saih olsun? “ərsən bəşər arixi və keçmiş cəmiyyətlər, müsəlmanlrın Rəslui Əkrəmin dövründəki sirələri və əimmeyi-hudanın dövründəkiş sirələri qadınların ümumxalq müsəssiəlrimndə və iqtisadi msəslələrdə mane olurmu? aydındzdır ki, bu suaaların barəsində araşdırma və təhqiqataparmaq üçün lazımdırki, islamı əksinə olan düşüncələri bir tərəfə qoyub mühəfqqiqlərin nəzərləri ilə islamın tvösiyəe tdiyi əsasda məsələyə baxılsın. “ərək bu barədəki məsələlir Qurai Kərimin, Rəsuli Əkrəim sünnəti və Əhli-beytin siyəis əsasinda, byöyük alimlərin fətvaları əsasında təhlil edək. Başqa sşözlə, Quran və sünnətə ustadlıq epyerinə, onlardan şagirdliyi öyənək.

İSLAM VƏ KƏSB-TİCARƏT

QBısa və müxtəsər surətdə islamı nəzərini kəsb-kar ücçün bəhşps edib sonra diqqət edək ki, biz müsəlmanlrın hazırkı ictimasiyyəti ilə dini gösatərişlrə arasında nə kimi münasibət var? Aya, biz islamın istədiyi həqiqi müsəlmanlarıqmı? Yxxsa bizimlaə islamın canlı gösərişləri arasında müəyyən qədər fasilə vardır?

Qurani məciddə qısa bir nəzər salsaq, gkörərik ki, mütəal allah ay, güniəş, çay yerp, gəmi, kecə gündüz və nəxhayət yeri və asimanda olanlardan istifadə etmək hüququnu biz isnalr üçün vermişdir. Və onlardan bəhrəlaəmpnmək eqüzdrətini bəsşərə ilham etmişdir. İnsanlar Allahın əzəli qüvvəsindən ilham alaraq (allah bəşər əql qüvvəsibəxş etmişdir) bütün aləm varlıqlrından istifadə edə bilər, maddi və mənəri kamala yetmək yolunda müsbət və təsirli addımlar ata bilər.,

Mütəal Allahx çoxlu quraən ayələrində bu ilahi nemədti bəşərin və insanlaın haqqı kimi bəyan edərək göstərir ki, siz möhtərəm oxucular “İbrahim” surəsinin 32-33, “nəhl” surəsinin 12-14, “Həcc” surəsinin 65, və “Loğman” surəsinin 20-ci ayəsinə baxa bilərsiniz.

Nümunə üçün onlrdatn bir necçəsini qeyd edirik. Allah taala buyurur:

“O, sizin üçün yerdə olanların hamısını sizinixtiyarınızda qərar verdi ki, onların hamısı Allahın məxluqlarıdır.”

Buayə göstərir ki, bütün insanlar səy etməlidirlər ki, ixtira və kəşf lərlə aləm varlıqlarından istifdə etsinlər. Məhz bu halda ictimaiyyətin rifahda yaşaması müyəssər ola bilər, fəqirliyin, bədbəxtliyin kökü mkəsilə bilər, və ayıq mütəfəkkir insanlar Allaxhın qüdət və əzəmətinə , yaradılış aləinin nizamını dərk edə biələrlər., Bəni İsrail” surəsinin 12-ci ayəsində Allah-taala buyurr:

“Biz gündüzü işıqlı qərar verdik ki, kəsb-kara məşğul olsunlar.”



Geri   İrəli
Go to TOP