A+
A
A-
Mündəricat Əsas səhifə nur-az.com
Kitabın adı: Əbədi öyüd (birinci cild)
Müəllif: Ustad Misbah Yəzdi
Naşir: Təharət
Çap tarixi: 2005
Səhifələrin sayı: 240
Çap növbəsi: Birinci
Tirajı: 3000
Geri   İrəli


Unutmamalıyıq ki, Allah bəndələrinin duasını daha da asanlaşdırmaq üçün belə bir yol qərar vermişdir. Mə’sumlardan üz döndərib, Allaha təkbaşına yaxınlaşmaq qərarına gələn insan özünü Allahın böyük bir lütfündən məhrum edir. Axı nə üçün Allahın ne’mətlərindən imtina etməliyik?! Peyğəmbər və imamları vasitəçi seçməyi özünə sığışdırmayan insan şəfaət ne’mətindən məhrum olur. Allah-təala peyğəmbərdən bağışlanma diləməyi özünə sığışdırmayan münafiqlər – nifaq əhli haqqında buyurur: “(Ya Peyğəmbər) sən onların bağışlanmasını diləsən də, diləməsən də fərqi yoxdur. Onsuz da Allah onları bağışlamayacaq.”[103]

Bir daha qeyd edək ki, şəfaət qapısı olmasaydı da, Allahla əlaqə yolu vardı. Amma şəfaət yolu ilə əlaqə daha möhkəm olur və daha asan başa gəlir.

B) Axirətdə şəfaət – digər bir şəfaət axirət dünyasına aiddir. Allah-təala mə’sum imamların istəyi əsasında bə’zi insanları cəhənnəm odundan çıxarır. Yə’ni Allaha imanı olan, məhşər səhnəsinə imanla daxil olan, Əhli-beyt (ə) şəfaətinə nail olan insanlar behiştə yol tapa bilirlər. Demək, belə bir şəfaət imanını günahda əridənlərə yox, imanı yerində olanlara aiddir. Dünyadan imanla gedənlər böyük günaha yol vermədiklərindən, bə’zi saleh işlər gördüklərindən onların kiçik günahları bağışlanır və şəfaətə nail olurlar. Bağışlanma yollarından biri böyük günahlardan çəkinməkdir. Qur’ani-kərimdə buyurulur: “O yaxşılıq edənlər ki, kiçik günahlar istisna olmaqla, böyük günahlarından və rəzil işlərdən çəkinərlər.”[104] Bəli, böyük günahlardan çəkinənlərin bağışlanma imkanı daha genişdir. Unutmayaq ki, kiçik günahların təkrarı (israrı) da böyük günah sayılır. Demək, böyük günaha yol verməyən və kiçik günahlarını təkrarlamayanların bağışlanması asan olur. Hətta tövbə etmədən günahdan çəkinənlər üçün bağışlanma yolu var. Tövbə də bağışlanmaq üçün bir yoldur. Üçüncü bağışlanma yolu isə şəfaətdir. Şəfaət tövbə etməmiş və ya tövbəsi qəbul olmamış imanlı insanlara aiddir. Onlar bir müddət bərzəx aləmində (qiyamətə qədərki ruhlar aləmində) cəzalandırıldıqdan sonra şəfaət vasitəsi ilə bağışlanacaqlar. Onların bağışlanma səbəbi malik olduqları imandır. Amma imanı olmayan, namaz və digər əmrləri yüngül sayanlar şəfaətdən məhrumdur. İmam Sadiq (ə) can üstə olarkən yaxınlarını toplayıb buyurdu: “Namazı yüngül tutanlar bizim şəfaətimizə nail olmaz.”[105]

Əvvəldə qeyd olunduğu kimi şəfaətin bu mə’nasının şərti var. Şərt budur ki, insan məhşər səhnəsinə imanla gəlsin. İmanını günahlarda əritmiş insan şəfaətdən məhrumdur. Şəfaət günahların bağışlanmasına köməkdir. Əslində isə əsas bağışlanma amili Allaha imandır. Sadəcə, Allah-təala öz mərhəmətindən Peyğəmbər və imamların şəfaətini gücləndirici bir səbəb etmişdir. Şəfaətin arxasında ciddi məntiq dayandığından onu əsassız güzəşt hesab etmək olmaz. Şəfaət heç yerdən yaranmır və onun konkret şərtləri var. Əvvəla, dünyadan imanla getmək lazımdır. Yalnız bundan sonra digər mərhələlərə keçmək olar.

Allahın ədalətində mərhəmət cilvəsi

A) Tövbənin asanlığı – Həzrətin (ə) kəlamları hər cəhətdən uca mə’naya malikdir. Onun bir nöqtəsinin nuru diqqəti o biri nöqtədən yayındırır. Sanki bir neçə bəsirətli şəxs bu nur çeşməsini eyni zamanda müşahidə etməlidir ki, müxtəlif nöqtələri görə bilsin. Həzrətin kəlamını bu hissəsi bizi Allahla əlaqəyə rəğbətləndirməklə yanaşı, ilahi mərhəmətin genişliyini diqqətimizə çatdırır. Əmirəl-mö’minin həzrət Əli (ə) buyurur: “Günah etdiyin halda sənə tövbəni qadağan etməmiş, geri dönəcəyinə görə qınamamış, cəzalandırmaq üçün tələsməmiş, rüsvayçılığa layiq olduğun halda rüsvay etməmiş, günahlarını hesaba almamışdır...” Bu sətirlər dua qapısının açıq olduğunu xəbər verməklə yanaşı, ilahi mərhəmətin genişliyindən söhbət açır. İnsan bu ilahi ne’mətdən istifadəyə həvəsləndirilir. Həzrət (ə) xatırladır ki, Allah-təala günah edən bəndəsini dərhal cəzalandıra da bilərdi və belə bir münasibət haqsız olmazdı. Çünki bilərəkdən günah edən insanın cəzalanması ədalətli bir işdir. Amma geniş mərhəmət sahibi olan Allah öz bəndəsini bağışlamaq üçün ona möhlət vermiş, tövbə qapısı açmışdır. Bir ömür günahdan sonra peşman olmuş insan üçün bağışlanma yolu qoyulmuşdur. İlahi ədalət günahkarın cəzalandırılmasını tələb etdiyi halda, bu ədaləti üstələyən mərhəmət günahkar insanın tövbə yolu ilə bağışlanmasına şərait yaratmışdır. Ən gözəli isə Allah-təala tövbə üçün ağır şərtlər qoymamışdır. Məsələn, tövbənin qəbul olması üçün hansısa əziyyətli mərhələlərdən keçmək lazım gəlmir. Səmimi qəlbdən peşman olub, bir daha günaha qayıtmamaq qərarı ilə tövbə etmək kifayətdir. Günahın tərki və peşmanlıq bağışlanmanın açarıdır. Əlbəttə ki, buraxılmış ibadətlər yerinə yetirilməli, qəsb olunmuş haqlar qaytarılmalıdır. Tövbə günahdan qəti şəkildə uzaqlaşmaqdır. Günahların bağışlanması üçün bu qəti qərar kifayət edir.

B) Saysız-hesabsız mükafat – ilahi mərhəmətin genişliyinin digər bir cilvəsi bu mərhəmətin sonsuzluğudur. Bir misal çəkək. Tutaq ki, yaxşı və pis işləri ölçmək üçün cihazımız var. Üç sözü elə düzmək olar ki, bir düzümdə savab, digər bir düzümdə günah görünsün. Amma üç kəlmədən ibarət bu cümlə savab olduqda on qat mükafat, günah olduqda eyni qədər (bir qat) cəza verilir. Hansı ki, ədalətə görə hər iki halda başabaş əvəz verilməlidir. Amma Allah-təala öz mərhəməti sayəsində yaxşı işə on qat əvəz verir. Qur’ani-kərimdə oxuyuruq: “Yaxşı işə on qat əvəz verilir.” Ədalətə görə günah və savabın əvəzi miqdarca fərqlənməməlidir. Mövcud fərq bir daha ilahi mərhəmətin fövqəl’adəliyini göstərir. Bu yolla insanlar yaxşılığa, xeyirxahlığa rəğbətləndirilir.

V) İlahi xəzinədən bəhrələnməyin asanlığı – Allah-təalanın sonsuz ne’mətləri həmişə hamının istifadəsindədir. Günah nəinki rəhmət qapısını bağlamır, hətta cəzaya layiq olan insan tövbə vasitəsi ilə ne’mətlərə yol tapır. Allah bu şəxsin duasını dinləyir, istəklərini yerinə yetirir. “İstədiyin vaxt səsini eşitmişdir”, buyurur Həzrət (ə). Bu da bir rəhmət qapısıdır. Bu yolla hər vaxt, hər yerdə Allahla əlaqə mümkün olur, istənilən an qapısını döyə bilirik, ondan istəklərimizi diləyir və heç vaxt ümidimizi itirmirik.

Beləcə, istədiyiniz vaxt onu çağırın, fürsəti qənimət bilib istəklərinizi ərz edin, qəlbinizi ona açın. Bütün dərdlərinizi ona bildirin və əmin olun ki, müşkülləriniz həll olunacaqdır. Allah-təala dua vasitəsi ilə bütün xəzinələrinin açarını  sizə vermişdir, buyurmamışdır ki, ehtiyacınız qədər istəyin. Ağlınız işlədikcə istəkləriniz yerinə yetəsidir. Həzrət (ə) buyurur: “...İstədiyin vaxt onun xəzinələrinin qapısını dua açarı ilə açasan (aça bilərsən).” Hər bir xəzinə sahibi öz xəzinəsinin qapısına ən çətin açılan qıfılı asmağa çalışır. Allah-təala isə öz xəzinələrinin açarını bütün bəndələrinin ixtiyarına vermişdir.

Amma əfsuslar olsun ki, bu genişlikdə ilahi mərhəmət qarşısında, bütün xəzinələrin açarı əlimizdə olduğu halda bu imkanlardan bəhrələnmirik. Nə üçün əziyyətsiz başa gələn misilsiz ne’mətlərdən bir bu qədər xəbərsizik?! Əlimizdə dua açarı olduğu halda, ilahi mərhəmət xəzinəsi qarşısında donub qalmışıq!..

On doqquzuncu dərs

dua (1)

İstəməkdə, duada israrlı ol ki, sənin üçün mərhəmət qapısı açsın. Duanı gec eşitməsi səni ümidsiz etməsin – həqiqətən, bəxşiş istəyin qədərindən asılıdır. Daha uzun istəməyin və bixşişin kamil olması üçün duanın eşidilməsində tə’xir baş verə bilər. Olsun ki, bir şey istəyəsən və sənə verilməyə, ondan da üstününü bu və ya o dünyada alasan. Ya da onun verilməməsi daha yaxşı sayıla. Çox olsun ki, istədiyin bir şey sənə verilsəydi, dininin və dünyanın puçluğunu onda görərdin. O şeyi istəyəsən ki, o şeyin sənə yaxşılığı daha davamlı olsun, çətinliyi və əziyyəti uzaq. Nə var-dövlət sənə qalar, nə də sən var-dövlətə. Tezliklə yaxşı və pis işinin sonunu görərsən və ya kərim bağışlayan bağışlayar.”[106]

Şübhəsiz ki, səsini ucaldaraq bəndəlik iddiası edənlər az deyil. Amma o kəslər həqiqi bəndədirlər ki, bu bəndəliyi əməldə göstərirlər. Qəlbinə bəndəlik buxovu taxan insan yalnız Allah dərgahına əl açır. Başqalarına ümid gözü ilə baxan, möhtaca əl açan kəsləri kimsə Allah bəndəsi hesab etmir. Çünki Allahdan qeyrisinə ağız açmaq bəndəliklə uyuşmayan bir işdir. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Dua ibadətin məğzidir.” Həzrət (ə) ilahi öyüdün bu hissəsində dua və onun əhəmiyyətindən danışır, sonra duanı ilahi rəhmət xəzinələrinin açarı kimi tanıtdırır. Həzrətin (ə) buyuruğuna əsasən, ilahi mərhəmətin heç zaman tükənməyəcək sonsuz xəzinələri vardır. Bu xəzinələrdən istifadə etmək üçün açara ehtiyac var və Həzrətin (ə) fikrincə, bu açar duadır. Hər bir bəndə istədiyi vaxt bu açar vasitəsi ilə mərhəmət xəzinələrini açıb, ilahi mərhəmətdən faydalana bilər. Həzrət Əlinin (ə) buyuruqlarına inanan insan duadan istifadə etmək qərarına gəlməlidir. Çünki insan üçün duadan xeyirli ikinci bir iş yoxdur. Həzrətin (ə) vəsiyyətində dua və onun tə’siri elə açıqlanmışdır ki, şübhəyə zərrəcə yer qalmamışdır. Uyğun kəlamlar dinləyicini duaya tələsdirir. Amma yetərli mə’lumata malik olmayan insanlarda yersiz suallar da yarana bilər. Həzrət (ə) bu sualların aradan qaldırılması üçün bə’zi mətləblər açıqlayır.

Duanın eşidilməsinin (yerinə yetməsinin) tə’xiri

Bə’ziləri soruşa bilərlər ki, nə üçün dəfələrlə dua etdikləri halda, onların duaları qəbul olunmur? Əgər dua ilahi rəhmət xəzinələrinin açarıdırsa, nə üçün bə’ziləri dua etdikləri halda bu xəzinələrə yol tapa bilmirlər?

Həzrət öz dəyərli kəlamları ilə bu şübhələri aradan qaldırır: “Duanı gec eşitməsi (yerinə yetirilməsi) səni ümidsiz etməsin – həqiqətən bəxşişi istəyən qədərindən asılıdır.” Əlbəttə, bir dəfə dua edib, oturmaq olmaz. Digər bir tərəfdən, duanın gec qəbul olunmasının da səbəbləri var. Əgər dua birinci dəfədə qəbul olunmursa, ümidimizi üzməməliyik. Duanın qəbulunun yubanmasının bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn, məqsəd dua edənin diqqətini cəmləşdirmək ola bilər. Allah-təala insanın daha çox dua edib, daha çox mərhəmət qazanmasını istəyir. Çünki insanın hər duası bir mərhəmət gətirir. Duası dərhal qəbul olan insan, adətən, daha dua etmir və beləcə, daha artıq mərhəmət qazanmaqdan məhrum olur. Əgər insan Allaha dua vasitəsi ilə yaxınlaşırsa, demək çox dua etmək onun özü üçün faydalıdır. Bəndələrin tutumu fərqlidir. Bə’zən kiçik tutumlu insan uzun-uzadı dua edə bilmədiyindən Allah onun duasını daha tez qəbul edir. Hər halda qəbulun bir yubanma səbəbi bəndəni daha çox duaya sövq etməklə onu daha geniş mərhəmətdən faydalandırmaqdır.

Dua bəndəliyin əməli e’tirafıdır

Duanın cövhəri ibadətdir. Özünün sındırıb, istər zahirdə Allaha əl açan, istər batində onu çağıran şəxs ibadət edir. Çünki bu əməllər bəndəliyin və ilahi məqamın e’tirafıdır. İbadətin ruhu da elə bu mə’nadadır. Namaz qılmaq və ya digər bir formada Allahın böyüklüyünü, öz kiçikliyini izhar etmək ibadətdir. Duanın da mahiyyəti bundan ibarətdir. Əlini açıb, Allahı çağıran insan, şübhəsiz ki, özünü bəndə bilir. Əgər dua etməklə insan heç bir istəyinə çatmasa da, onun dua vasitəsi ilə bəndəliyini bildirməsi böyük işdir. Bəndəliyin izharı bütün duaların qəbul edilməsindən üstündür. Əfsus ki, insan duanın dəyərini qədərincə hiss etmir. Dua insanı Allaha yaxınlaşdırmaqdan əlavə həm də ibadətdir. İstəklərinin qəbulu da öz yerində!

Qəbul ölçüsü (göstəricisi)

Bilməliyik ki, duanın qəbulunun yubanmasının yalnız bir hikməti daha çox dua edilməsi və daha çox mərhəmət əldə olunmasıdır. Başqa səbəblər də ola bilər. Həmin səbəblərdən biri duanın qəbulunun məsləhətli olmamasıdır. Yə’ni duanın qəbulu nəticəsində insan üçün zərərli şərait yarana bilər. Bə’zən insan öz istəyinin nəticəsini müəyyənləşdirə bilmir və elə bir şey arzulayır ki, bu şey onun üçün xeyirli olmur. Ümumiyyətlə, insan tələskən varlıqdır.[107] O, duasının qəbul olunmasına tələsir. Amma bilmir ki, müəyyən ne’mətlər yalnız vaxtında əldə edildikdə səmərə verir. Allah-təala öz mö’min bəndəsinə nəyi nə vaxt verməyi daha yaxşı bilir. İnsan bə’zən tamamilə zərərli şeylər istəyir. Əlbəttə ki, Allah mö’min bəndənin belə dualarını qəbul etmir. Belə bir dua dişi ağrıyan körpənin anasından şirni və ya başqa zərərli bir şey istəməsi kimidir. Ana uşağın bu arzusunu yerinə yetirirsə, ağrılar daha da güclənə bilər. Uşaq şirninin zərərindən xəbərsiz olduğu üçün öz istəyində tə’kid etsə də, ana onu sevdiyi üçün həmin arzunu yerinə yetirmir. Duanın qəbul olmamasının səbəblərindən biri məhz insanın öz zərərinə bir şey istəməsidir.

İstəklərin dəyişməsi

Deyildiyi kimi Allah-təala insanın bə’zi dualarını məsləhət bilmir və insana daha xeyirli olan başqa bir ne’mət əta edir. Bu o demək deyil ki, dua qəbul olmur. Məhz dua qəbul olduğu üçün Allah başqa bir xeyir qismət edir. Allah öz bəndələrinin xeyrini onlardan daha yaxşı bildiyi üçün öz məsləhətini əta buyurur. Məsələn, bir şəxs Allahdan tələsik çoxlu var-dövlət istədikdə, Allah ona məsləhət gördüyü vaxt məsləhət bildiyi qədər var-dövlət yetirir. İnsan Allahdan bir şey istəyib başqa bir şey aldıqda düşünməməlidir ki, duası qəbul olmayıb. Məhz onun duası sayəsində Allah öz məsləhət bildiyini əta edib. Bir sözlə duanın qəbul olmaması və ya yubanması ilə Allahın duaları qəbul etmək haqqında verdiyi və’d arasında heç bir ziddiyyət yoxdur. Dua bə’zən tə’xirlə, bə’zən də əvəz edilərək qəbul olunur. İnsana münasib vaxtda istədiyindən də xeyirlisi əta olunur. Həqiqi bəndə heç bir halda Allaha e’timadını itirməməlidir. Düşünməməliyik ki, Allah öz ne’mətini qıymamazlıq edir. Əksinə, Allah daha xeyirli ne’mət yetirir. Dua həm də bəndənin Allaha yaxınlaşmasına səbəb olur.

Duada israr

Bu gözəl bəyanların ardınca Həzrət (ə) duanı ilahi mərhəmət xəzinələrinin açarı kimi tanıtdırır. Duada israrlı olmağı, onu tərk etməməyi tapşırır. Təkrar-təkrar dua oxumaq, Allahın duanı sevdiyini unutmamaq lazımdır. Çox dua etmək Allah dərgahında bəyənilmiş işdir. Duanın dərhal qəbul olunmamasının isə öz hikmətləri mövcuddur. Duanın qəbulu tə’xirə düşərsə, ondan kənarlaşmaq olmaz. Əmin olmaq lazımdır ki, Allah-təala etdiyimiz duaları eşidir və istəklərimizi əta edəcəkdir. Heç bir dua səmərəsiz qalmır. Dua yerinə yetmədikdə təkrar-təkrar Allahı çağırmaq lazımdır. Bilin ki, bu təkrarlar əldə edəcəyiniz mərhəməti artırır. Allahın mərhəməti sonsuz olsa da, onu əldə etmək üçün çalışmaq zəruridir. Bu mərhəmətə nail olma yollarından biri də duadır. Tutumunuz, dözümünüz imkan verdiyi qədər dua edin. Duanın qəbulu yubandığı qədər mərhəmət də çox olasıdır.

Duanın qəbulunun tə’xir səbəbi.

Duanın qəbulunun tə’xir səbəbləri haqqında rəvayətlər çoxdur. İncə məziyyətlərə malik olan bu rəvayətlərin mütaliəsi məhəbbət vadisində qədəm atanlar üçün çox xoşdur. Məsələn, bir hədisdə imam Sadiq (ə) buyurur: “Mö’min dua edərkən Allah-təala mələklərə buyurur: “onun duasını qəbul etdim. Amma ona əta etməyib, saxlayın – bu mö’min bəndənin səsini eşitmək istəyirəm...”[108] Amma günahkar insanın səsi Allaha xoş gəlmədiyindən bə’zən onun istəyini dərhal verər. Mö’minin duasının yubanma səbəbi isə ilahi sevginin nişanəsidir.

Həzrətin (ə) buyuruqlarına əsasən, bir qisim insan öz duasının nəticəsini axirətdə əldə edər. Amma onlar Allahla ünsiyyətdən ləzzət aldıqları üçün heç vaxt duadan yorulmazlar. Dua vasitəsi ilə Allahla əlaqəyə elə bağlanarlar ki, duadakı istəklərin qəbulu yaddan çıxar. Həzrət (ə) buyurur: “Olsun ki, bir şey istəyəsən və sənə verilməyə, ondan da üstününü bu və ya o dünyada alasan.” Allah bə’zən insana onun istəyindən da yaxşısını yetirir. İnsan elə güman edir ki, bu şey ona dua etmədiyi halda yetirilib. Hansı ki, Allah-təala insanın duasını qəbul etmiş, sadəcə, onun istədiyini yox, daha xeyirli bir ne’mət əta etmişdir. Amma elə böyük tutumlu insanlar vardır ki, Allah onların duasını axirət üçün qəbul edir. Belə insanlar dua vasitəsi ilə ünsiyyəti onun qəbul olmasından üstün sayırlar. Eləcə də, mərhəmətə daha çox ehtiyac duyduqları axirətdə dualarının faydasını görürlər. Bu insanlar axirət ne’mətlərinin dünya ne’mətlərindən üstün olduğunu bildikləri üçün axirət sevdasına üstünlük verirlər.

Ümumiyyətlə, Allah-təala həmişə daha üstün ne’məti əta edir. Ya dünyanın, ya da axirətin ən üstün ne’məti əldə olunur. Bə’zən duanın tə’xirə salınması münasib hesab edilir. Çünki bə’zən insan öz zərərinə dua edir və anlamır ki, istədiyi şey ona xeyir gətirməyəcək. Belə duaları Allah qəbul etsə, insan özü peşman olar. Çox olur ki, israrlı dualar, ağır nəzirlər vasitəsi ilə əldə olunmuş bir şey sonradan insana böyük problemlər yaradır. Kimi bu kimi hallarla öz həyatında rastlaşır, kimi başqalarının həyatında uyğun halları müşahidə edir. Bə’ziləri Allahın məsləhətini nəzərə almadan israrla övlad istəyirlər. Allah onlara övlad əta etdikdən sonra bu övlad valideyni hörmətdən salır, onu min bir əzab-əziyyətə düçar edir. Təbii ki, belə valideynlər sonradan peşman olur, “kaş sonsuz qalaydım” deyə təəssüflənirlər. Allah-təala israrla öz zərərlərinə dua edənlərin duasını ona görə qəbul edir ki, həmin şəxslər Allahdan inciyib, öz imanlarını itirməsinlər. Dar düşüncəli insan Allahdan istədiyi şeyin zərərli olduğunu anlamır və duası qəbul edilmədikdə Allahdan üz döndərir. Allah isə öz bəndəsinin imandan məhrum olmaması üçün duasını yerinə yetirir.

İnsanlar duaya münasibətdə bir-birlərindən fərqlənirlər. Bə’ziləri duaları qəbul olmadıqda Allahdan üz çevirmək həddinə çatırlar. Allah belələrinin imanını qorumaq üçün onların dualarını qəbul edir. Bə’ziləri isə duaları qəbul olduqda şeytanın tilovuna düşürlər. Allah belələrinə qarşı başqa növ tədbir görür.

Peyğəmbər (s) zamanında yaşayan bir şəxs maddi cəhətdən sıxıntı içində yaşayırdı. Həzrət (s) ona qoyun almaqda kömək etdi. Həmin qoyun doğub-törədi. Bir müddət sonra kişi sürü sahibi oldu. Sürü böyüdükcə onu şəhərdə saxlamaq çətinləşdi və kişi şəhərdən çıxıb, kənarda bu işlə məşğul olmağa başladı. Şəhərdə olmadığından Peyğəmbərin (s) imaməti ilə qılınan camaat namazlarından da məhrum oldu. Namazdan uzaqlaşması onun imanını o qədər zəifləşdirdi ki, Peyğəmbərin (s) zəkat üçün göndərdiyi şəxsə zəkat ödəməkdən boyun qaçırdı, hətta onları bac yığmaqda ittiham etdi. Bir sözlə, həzrət (s) nəhayət ona verdiyi sərmayəni geri almaq qərarına gəldi. Həmin şəxs böyük sürü ilə müqayisədə həzrətin (s) tələbini əhəmiyyətsiz sayıb, ilkin sərmayəni ona qaytardı. Amma unutdu ki, var-dövləti həmin sərmayədən bərəkətə gəlib. Nə isə, sərmayə qaytarıldıqdan sonra bəla nazil oldu və sürü məhv olub getdi. Həmin kişi Allaha israrla dua edib, var-dövlətini geri qaytarmaq istədi. Hansı ki, Peyğəmbər (s) verdiyi sərmayəni geri almaqla onu imansızlıqdan xilas etmək istəmişdi. Bəli, bə’zən insanın dünyəvi istəyi onun axirətinə zərərli olduğundan Allah-təala onun dinini qorumaq məqsədi ilə duasını qəbul etmir.

Deyilənlərdən belə nəticə çıxarmaq olmaz ki, dua etmək faydasızdır və Allah onsuz da öz məsləhət bildiyini əta edir, yox! Maraqlıdır ki, Allah öz istədiyini nəsib etdiyi halda duanın faydası nə olur? Qeyd etməliyik ki, dua Allaha ibadətdir, qəbul olmasa da savabı var. Eləcə də, heç bir dua cavabsız qalmır. Sadəcə, dua tə’xirə düşə bilər, insana onun istədiyindən daha faydalı bir şey əta olunar. Bə’zi duaların bəhrəsi isə axirət həyatında əldə edilir.

Duada nə istəyək?

Duanın müstəsna əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Allahdan nə istəmək daha yaxşı olar? Dua açarı ilə ilahi xəzinələri açan insan, şübhəsiz ki, həmin xəzinədən ən qiymətli  şeyi götürməyə çalışmalıdır. Görən qızıl-gümüş, ləl-cəvahiratdan da dəyərli bir şey varmı bu xəzinədə? Sözsüz ki, dünya ne’mətlərinin istənilən hər biri həmişəlik deyil və dünyada qalasıdır. Əbədi ne’mətlər isə həmişə insanın istifadəsindədir. Xəzinədən götürdüyümüz ne’mət axirət ne’məti olsa, heç vaxt əldən çıxmaz. İnsanın dərdini daha da artıran dünya ne’mətlərinə aldanmamalıyıq. Allahdan əbədi, davamlı, faydalı ne’mətlər təmənna etməliyik. Əks-təqdirdə bir gün həmin ne’mətlərdən ayrılacaq və öz yanlış seçimimizə görə təəssüf edəcəyik.

İyirminci dərs

dua (2)

Elə bir şey istə ki, yaxşılığı daha davamlı olsun, çətinliyi səndən uzaq; nə var-dövlət sənin üçün qalasıdır, nə sən var-dövlət üçün; tezliklə yaxşı və pis işinin sonunu görərsən və ya kərim bağışlayan səni bağışlayar.

Bil, ey oğlum! Həqiqətən, sən dünya, yoxluq, diri qalmaq, ölüm üçün yox, axirət üçün yaradılmısan. Həqiqətən, elə bir mənzildəsən ki, onda bir neçə gündən artıq yaşamayacaq, köçüb-gedəcəksən; sonu axirət olan bir yoldasan; kimsənin qaçıb qurtara bilmədiyi ölümün şikarısan və sözsüz, bir gün səni tapasıdır; qorx ki, səni xoşagəlməz, pis halda tapa; sən özünlə tövbə etməkdən danış, o isə səni tövbədən ayırsın; elə həmin an özünü puça çıxarmış olarsan.”[109]

Əmirəl-mö’minin (ə) imam Həsən-müctəbaya (ə) öyüdünün araşdırılmasında söhbət bir nöqtəyə çatdı ki, buyuruqların mehvəri dua, onun əhəmiyyəti, duanın insan səadətinə tə’siri və günahların bağışlanması oldu. Bildik ki, bə’zən dua tə’xirə salınır, bə’zən daha xeyirli bir ne’mətlə əvəz olunur, bə’zən isə onun faydası axirətdə verilir. Çünki Allah hansı ne’mətin daha xeyirli olduğunu və nə vaxt vermək lazım gəldiyini daha yaxşı bilir. İnsan zərərli bir şey istədikdə Allah öz məsləhət bildiyini əta edir. Allah duanı qəbul edərkən dua edənin məsləhətini nəzərə alır. İndi isə dua haqqında bə’zi məsələləri, incə nöqtələri araşdıracağıq.

Dua qəbul olmaya bilməz

Dua mövzusunda ən əsas məsələlərdən biri duanın qəbul olma məsələsidir. Bə’zən fərqli formada da olsa, duaların adətən qəbul olmasına şahid olmuşuq. Ona görə də deyə bilərik ki, bütün dualar qəbul dərəcəsinə çatır. Amma duanın qəbul şərtlərinə əməl edilməlidir. Məsələn, diqqət və səmimiyyətlə edilən dua heç vaxt rədd olunmur. Riyakarlıq, eqoistlik qatqılı duanın qəbuluna heç bir zəmanət yoxdur. Düzgün yerinə yetirilən dualar istisnasız olaraq qəbul edilir. Amma qəbul dərəcəsinə çatmayan dualar da var. Bə’zi rəvayətlərdə duanın qəbul şərtləri bəyan olunur. İmam Sadiq (ə) buyurur: “Duanın qaydalarına əməl et. Şərtlərə əməl etmədiyin halda duanın qəbul olmasını gözləmə.”[110] Həzrət Əlidən (ə) bə’zi duaların qəbul edilməməsi səbəbi soruşulduqda buyurur: “Bə’zi duaların qəbul olmamasının səbəbi işinizdə mövcud olan nöqsanlardır.”[111] Yə’ni ilkin şərtləri ödənməyən dualar qəbul edilmir. Amma qaydalara əməl olunduqda bütün dualar qəbul edilir. Demək qəbul olunmayan duamız yoxdur. Ya istədiyimiz şey, ya da ondan yaxşısı əta olunur. Yə’ni dua heç vaxt cavabsız qalmır. Sadəcə, duasının qəbul olmasını istəyən şəxs duanın şərtlərinə əməl etməlidir. Məsələn, şərtlərdən biri budur ki, Allahdan onun məsləhət bildiyi şeyləri istəyək. Allahı alim, özünü cahil bilən insan heç vaxt duada müəyyən bir şey üçün israrla ağız açmır. Duanın şərtlərindən biri Allahdan onun hikmətinə zidd olan şeylərin istənilməməsidir. Duada özününümayiş və riyaya yol vermək olmaz. Belə dualar qəbul olunmur. Allah-təala xalis, diqqətli, səmimi bəndənin əlini heç vaxt boş qaytarmır. Mə’lum olur ki, duanın şərtlərinə əməl olunduqda onun rədd edilməsi ehtimalı yoxdur.

Dua və dini vəzifə



Geri   İrəli
Go to TOP